Müstakil Evde Elektrik ve Su Aboneliği Nasıl Açılır?

Müstakil evlerde elektrik ve su aboneliği açmak için yapının yasal durumunun uygun olması, gerekli belgelerin hazırlanması ve ilgili altyapı kuruluşlarına başvurulması gerekir. Yeni inşa edilen bir evde süreç yalnızca abonelik sözleşmesi imzalamaktan ibaret değildir. Elektrik ve su şebekelerine fiziksel bağlantının sağlanması, sayaçların hazırlanması ve tesisatların teknik koşulları karşılaması da gerekir.

Özellikle hafif çelik ve prefabrik ev yaptıranların bu işlemleri inşaat tamamlanmadan planlaması yararlıdır. Çünkü yapının kısa sürede monte edilebilmesi, elektrik ve su bağlantılarının aynı hızda tamamlanacağı anlamına gelmez.

Arsanın imar durumu, yapı kullanma izin belgesi, resmî adres kaydı ve bölgedeki altyapı kapasitesi abonelik sürecini doğrudan etkiler. Doğru planlama sayesinde evin tesliminden sonra ortaya çıkabilecek bağlantı gecikmeleri ve ek maliyetler büyük ölçüde önceden değerlendirilebilir.

Elektrik ve Su Aboneliği İçin Hangi Şartlar Gereklidir?

Müstakil evlerde elektrik ve su aboneliği için öncelikle yapının imar mevzuatına uygunluğu, resmî adresi ve şebeke bağlantısına elverişli teknik altyapısı değerlendirilir. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 31. maddesi, yapı kullanma izni bulunmayan yapılara elektrik, su ve kanalizasyon hizmeti verilmemesini temel kural olarak düzenler. Bununla birlikte kanunda belirli koşullara bağlı geçici abonelik istisnaları da bulunmaktadır.

Yeni tamamlanan bir konutta kalıcı abonelik için en önemli belgelerden biri, halk arasında iskân olarak bilinen yapı kullanma izin belgesidir. Bu belge, ilgili idarece yapının ruhsat ve eklerine uygun biçimde tamamlandığının değerlendirilmesi sonucunda düzenlenir.

Ancak yapı kullanma izni tek başına bütün bağlantı işlemlerinin tamamlandığı anlamına gelmez. Elektrik dağıtım şirketi bağlantı imkânını ve teknik şartları incelerken su idaresi de şebeke bağlantısı ve gerekli tesisat koşullarını değerlendirir.

Başvurularda genel olarak ihtiyaç duyulabilecek belgeler şunlardır:

• Kimlik belgesi: Başvuru sahibinin kimliğini doğrulamak için kullanılır.
• Tapu veya kira sözleşmesi: Taşınmaz üzerindeki mülkiyet ya da kullanım hakkını gösterir.
• Yapı kullanma izin belgesi: Yapının durumuna ve başvuru türüne göre talep edilir.
• Yapı ruhsatı: Yeni bağlantı, inşaat aboneliği veya ilgili mevzuatta öngörülen işlemlerde gerekebilir.
• Numarataj ve adres bilgileri: Yapının resmî adresinin doğru tanımlanmasını sağlar.
• Elektrik ve sıhhi tesisat projeleri: İlk bağlantıda ilgili kuruluşların teknik değerlendirmelerinde kullanılabilir.
• Zorunlu Deprem Sigortası (DASK): Sigorta kapsamındaki konutların abonelik işlemlerinde kontrol edilir.
• Mevcut tesisat veya sayaç bilgileri: Daha önce aboneliği bulunan yapılarda işlemleri kolaylaştırır.

Gerekli belgelerin tamamı her başvuruda istenmeyebilir. İlk kez şebekeye bağlanacak bir müstakil evle daha önce kullanılmış bir konutun abonelik koşulları farklıdır.

Ayrıca tapuda ada ve parsel bilgilerinin bulunması, yapının otomatik olarak resmî kapı numarasına sahip olduğunu göstermez. Yeni inşa edilen evlerde ilgili belediyenin numarataj birimi üzerinden adres kaydının kontrol edilmesi gerekebilir.

Müstakil Evlerde Elektrik Aboneliği Açma Süreci

Yeni bir müstakil evde elektrik aboneliği, teknik bağlantı ve elektrik satış sözleşmesi olmak üzere 2 temel aşamadan oluşur. Elektrik dağıtım şirketi şebeke bağlantısını değerlendirir ve gerekli teknik işlemleri yürütür. Elektriğin tüketiciye satışına ilişkin sözleşme ise görevli tedarik şirketi veya mevzuat kapsamında seçilebilen tedarikçiyle yapılır.

Türkiye'de elektrik dağıtım hizmetleri bölgesel şirketler tarafından yürütülür. Örneğin İstanbul Avrupa Yakası'nda BEDAŞ, Anadolu Yakası'nda AYEDAŞ, Ankara'da Başkent EDAŞ ve Antalya'da AEDAŞ faaliyet gösterir.

Ancak dağıtım şirketi ile elektrik faturası düzenleyen tedarik şirketi aynı kuruluş olmak zorunda değildir. İlk kez elektrik bağlantısı yapılacak bir evde bu ayrımın bilinmesi, başvurunun doğru kuruma yönlendirilmesini sağlar.

Elektrik bağlantısı için izlenecek adımlar

1. Dağıtım şirketine bağlantı başvurusu yapılır.

Daha önce elektrik bağlantısı bulunmayan bir konut için bölgedeki dağıtım şirketine başvurulur. Bu aşamada tapu bilgileri, onaylı elektrik projesi ve yapının durumuna göre ilgili izin belgeleri değerlendirilir.

2. Şebeke kapasitesi ve bağlantı noktası belirlenir.

Dağıtım şirketi, mevcut elektrik şebekesinin yapıya enerji sağlamaya uygun olup olmadığını inceler. Bağlantı hattının uzunluğu, kullanılabilecek güç ve ilave altyapı ihtiyacı değerlendirme kapsamındadır.

3. Elektrik tesisatı ve sayaç panosu hazırlanır.

Yetkili kişiler tarafından elektrik iç tesisatı tamamlanır. Sayaç panosu, koruma elemanları ve topraklama sisteminin ilgili teknik gereklilikleri karşılaması gerekir. Gerekli kontroller ve bağlantı işlemleri tamamlanmadan enerji verilmez.

4. Elektrik satış sözleşmesi oluşturulur.

Teknik bağlantı koşulları tamamlandıktan sonra görevli tedarik şirketiyle veya uygun koşullarda seçilen tedarikçiyle sözleşme yapılır. Gerekli güvence bedeli ve diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesinin ardından enerji kullanımı başlatılır.

İşlemlerin ayrıntıları için EPDK'nın elektrik bağlantı ve abonelik açıklamaları incelenebilir.

Mevcut elektrik aboneliği bulunan evlerde işlem nasıl yapılır?

Daha önce elektrik kullanılan bir müstakil ev satın alındığında veya kiralandığında yeni bir şebeke bağlantısı kurulması çoğu durumda gerekmez. Mevcut tesisat için yeni kullanıcı adına perakende satış sözleşmesi düzenlenir.

Başvuru sırasında tesisat numarası, kimlik bilgileri, tapu veya kira sözleşmesi gibi belgeler kullanılabilir.

Önemli bir ayrıntı da önceki kullanıcının elektrik borcudur. EPDK açıklamalarına göre başka bir tüketicinin geçmiş elektrik tüketiminden kaynaklanan borcu, yeni tüketiciye yüklenemez. Yeni başvuru sahibinin taşınmazı kullanma hakkını belgelemesi gerekebilir.

Mevcut bağlantılar için birçok başvuru e-Devlet elektrik tedarik şirketleri hizmetleri üzerinden de gerçekleştirilebilir.

Müstakil Evlerde Su Aboneliği Nasıl Açılır?

Müstakil evlerde su aboneliği, taşınmazın bulunduğu bölgeden sorumlu su ve kanalizasyon idaresine veya yetkili belediye birimine başvurularak açılır. Elektrik ve su aboneliği birbirinden bağımsız işlemlerdir. Su bağlantısında yapının belgeleriyle birlikte içme suyu şebekesinin konumu, bağlantı hattı ve su sayacının yerleşimi değerlendirilir.

Büyükşehirlerde su hizmetleri genellikle ilgili su ve kanalizasyon idaresi tarafından yürütülür. İstanbul'da İSKİ, Ankara'da ASKİ, İzmir'de İZSU, Bursa'da BUSKİ ve Antalya'da ASAT bu kuruluşlara örnektir.

İlk kez su bağlantısı yapılacak bir müstakil evde idare tarafından teknik inceleme veya keşif yapılması gerekebilir. İncelemede bağlantının hangi noktadan sağlanacağı ve ilave altyapı ihtiyacı belirlenir.

Yeni bağlantı işlemlerinde genel olarak şu sıra izlenir: Önce başvuru belgeleri sunulur, ardından teknik değerlendirme yapılır. İdarenin bildirdiği bağlantı şartları ve ödemeler tamamlandığında sayaç ve su bağlantısı işlemleri gerçekleştirilir.

Örneğin ASKİ'nin ilk su aboneliği için yayımladığı belge listesinde iskânlı konutlar için yapı kullanma izin belgesi, kanal vizesi, kimlik, tapu veya kira sözleşmesi ve DASK bilgileri yer almaktadır.

Ancak bu liste Ankara'daki uygulamayı göstermektedir. Diğer illerdeki su idareleri farklı belgeler veya teknik koşullar belirleyebilir.

Su bağlantısı ile kanalizasyon bağlantısı aynı işlem midir?

Temiz su ve atık su tesisatları birbirinden farklı 2 altyapı sistemidir. Müstakil evin içme suyu şebekesine bağlanması, atık suyunun da otomatik olarak kanalizasyon sistemine bağlandığı anlamına gelmez.

Kanalizasyon altyapısının bulunduğu bölgelerde atık su bağlantısı ilgili idarenin teknik koşullarına göre yapılır. Bazı su idareleri, abonelik başvurularında kanalizasyon bağlantısına ilişkin belge veya kanal vizesi isteyebilir.

Şebeke kanalizasyonunun bulunmadığı kırsal bölgelerde ise yetkili idarenin uygun gördüğü atık su toplama ya da bertaraf çözümü projelendirilmelidir. Sızdırmaz foseptik tankı gibi sistemlerin gerekliliği ve uygulanma koşulları, parselin durumuna ve yerel düzenlemelere göre belirlenir.

Dolayısıyla bir eve şebeke suyu bağlanabiliyor olması, atık su altyapısının ayrıca değerlendirilmesine gerek olmadığı anlamına gelmez.

İskân Olmadan Elektrik ve Su Aboneliği Açılabilir mi?

Yapı kullanma izin belgesi bulunmayan evlerde kalıcı elektrik ve su aboneliği genel kural olarak mümkün değildir. Bununla birlikte 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 11. maddesi ve ilgili kurumların düzenlemeleri, belirli koşulları sağlayan yapılara geçici hizmet verilmesine imkân tanıyabilir. Bu istisnalar her yapıya otomatik olarak uygulanmaz.

Özellikle yapının hangi tarihte inşa edildiği ve ruhsat durumu önemlidir.

Örneğin ASKİ, 31 Aralık 2021 tarihinden önce ve sonra inşa edilmiş, yapı kullanma izin belgesi bulunmayan bazı yapılar için farklı geçici abonelik koşulları açıklamaktadır. Ancak bu uygulamadan yararlanılabilmesi, ilgili düzenlemedeki diğer şartların da sağlanmasına bağlıdır.

Elektrik dağıtımında da yapı ruhsatına dayanılarak bağlantı anlaşması yapılmasıyla konuta fiilen enerji verilmesi birbirinden farklı işlemlerdir. İnşaat aşamasındaki bağlantı veya özel mevzuat hükümleri, kalıcı konut aboneliğiyle karıştırılmamalıdır.

Geçici elektrik veya su aboneliği verilmesi, ruhsatsız bir yapının hukuken uygun hâle geldiğini göstermez. Bu tür hizmetler, yapı sahibine kazanılmış bir yapılaşma hakkı da sağlamaz.

Tarla üzerine kurulan prefabrik evler için de aynı yaklaşım geçerlidir. Yapının prefabrik olması, tarımsal niteliği bulunan bir parselde izinsiz konut yapılabileceği veya doğrudan elektrik ve su bağlatılabileceği anlamına gelmez.

Köy yerleşik alanlarında bazı özel yapılaşma ve izin hükümleri bulunabilir. Uygulanacak prosedür için yetkili idareden parsel özelinde bilgi alınmalıdır.

Şantiye elektriği ve suyu ne zaman kullanılır?

İnşaat döneminde kullanılan şantiye elektriği ve suyu, tamamlanmış bir konutun kalıcı mesken aboneliğinden farklıdır.

Yapı ruhsatı ve ilgili teknik koşullar sağlandığında montaj, tesisat ve diğer inşaat çalışmalarında kullanılmak üzere şantiye bağlantısı talep edilebilir.

Prefabrik ve hafif çelik evlerin montajı sırasında elektrikli ekipmanların çalıştırılması, malzemelerin hazırlanması ve tesisat uygulamaları için enerji gerekebilir. Su ise çeşitli imalat ve temizlik çalışmalarında kullanılır.

Bu bağlantıların hangi süreyle kullanılabileceği, uygulanacak tarife ve kalıcı aboneliğe geçiş koşulları ilgili kuruluş tarafından belirlenir. Şantiye aboneliği, konutta sürekli ikamet amacıyla kullanılacak mesken aboneliğinin yerine geçmez.

Hafif Çelik ve Prefabrik Evlerde Abonelik İçin Teknik Hazırlıklar

Hafif çelik ve prefabrik evlerde elektrik ve su aboneliği açısından temel mevzuat, benzer koşullardaki betonarme konutlardan farklı değildir. Asıl dikkat edilmesi gereken, fabrikada hazırlanan yapı bileşenleriyle sahada tamamlanan tesisat ve şebeke bağlantılarının uyumudur.

Yeni bir müstakil ev projesinde elektrik, temiz su ve atık su olmak üzere 3 temel tesisat grubunun montaj öncesinde planlanması yararlıdır.

Elektrik tesisatının güvenliği

Hafif çelik yapılarda elektrik tesisatı planlanırken metal taşıyıcı sistemin özellikleri dikkate alınmalıdır. Topraklama, gerekli eş potansiyel bağlantılar, kaçak akım koruması ve uygun koruma elemanları elektrik güvenliği açısından önem taşır.

Kullanılacak elektrikli cihazlar da projelendirme aşamasında değerlendirilmelidir. Örneğin elektrikli ısıtma sistemi, klima, şofben ve elektrikli araç şarj ünitesi kullanılması planlanıyorsa ihtiyaç duyulan bağlantı gücü buna göre hesaplanmalıdır.

Tek fazlı veya üç fazlı bağlantının uygunluğu, yetkili elektrik proje ve uygulama ekipleri tarafından belirlenmelidir.

Su tesisatı ve sayaç yerleşimi

Prefabrik ve hafif çelik evlerde temiz su borularının geçiş noktaları, yapının üretim ve montaj planıyla uyumlu olmalıdır.

Su giriş hattı ve sayaç konumu, ilgili su idaresinin teknik şartlarına uygun şekilde hazırlanmalıdır. Donma riski bulunan bölgelerde sayaç ve dış tesisatın korunması da dikkate alınır.

Ayrıca su girişinin hazır olması, parsel sınırından ana şebekeye kadar olan bağlantının tamamlandığı anlamına gelmez.

Üretici firmanın sorumlulukları

İkranur Yapı veya İkranur Prefabrik tarafından sunulan bir ev projesinde abonelik açısından en önemli konulardan biri teslim kapsamının netleştirilmesidir.

Örneğin bir projede elektrik iç tesisatının tamamlanması, dış elektrik bağlantı hattının yapılmasını veya tedarik şirketiyle abonelik sözleşmesi kurulmasını otomatik olarak kapsamaz.

Benzer şekilde temiz su tesisatının ev içerisinde hazırlanması, belediyenin su şebekesinden parsele bağlantı yapılacağı anlamına gelmeyebilir.

Bu nedenle sözleşmede elektrik sayacı panosu, su giriş noktası, atık su çıkışı, dış altyapı bağlantıları ve abonelik başvurularının hangi tarafın sorumluluğunda olduğu açıkça belirtilmelidir.

Elektrik ve Su Aboneliği Ücretleri ve Bağlantı Süreleri

Müstakil evlerde elektrik ve su aboneliği için ödenecek toplam tutar, yalnızca sözleşme açılış bedelinden oluşmayabilir. Özellikle ilk kez bağlantı yapılacak konutlarda güvence bedelleri, teknik bağlantı giderleri ve ihtiyaç duyulan altyapı çalışmaları ayrı maliyetler oluşturabilir. Ödenecek tutarlar ilgili kurumun tarifelerine ve parselin koşullarına göre değişir.

Elektrik tarafında güvence bedeli, tüketicinin ödeme yükümlülüklerine karşı alınan bir teminattır. Görevli tedarik şirketiyle yapılan sözleşmenin sona ermesi durumunda, mevzuattaki koşullar çerçevesinde borçlar mahsup edilerek iade edilir.

Yeni şebeke bağlantısında ise bağlantı hattının uzunluğu, tesisin talep ettiği güç ve ilave altyapı ihtiyacı maliyeti etkileyebilir.

Su aboneliğinde de güvence, bağlantı ve ilgili tarife hükümlerinde yer alan diğer bedeller söz konusu olabilir. Yeni bir hat çekilmesi, kazı yapılması veya şebekenin genişletilmesi gerekirse maliyet artabilir.

Bağlantı süresi de aynı şekilde teknik koşullara bağlıdır.

Örneğin EPDK'nın elektrik bağlantı açıklamalarında, meskûn mahal içerisinde yalnızca alçak gerilim bağlantı hattı yapılması gereken belirli başvurular için bağlantı anlaşmasının ardından 2 aylık süre öngörülmektedir. Mevcut şebekede kapasite artışı veya yeni transformatör gerektiğinde ise farklı süreler uygulanır.

Bu süreler, yalnızca mevcut bir sayacın yeni kullanıcı adına açılmasıyla aynı işlem değildir.

Dolayısıyla elektrik ve su aboneliğinin her müstakil evde birkaç gün içinde tamamlanacağını varsaymak doğru olmaz. Özellikle kırsal bölgelerde önce altyapı kuruluşlarından bağlantı koşullarının öğrenilmesi gerekir.

Müstakil Eve Taşınmadan Önce Yapılması Gereken Son Kontroller

Elektrik ve su aboneliği başvuruları tamamlanmış olsa bile müstakil eve taşınmadan önce 4 temel konu kontrol edilmelidir: sözleşmelerin aktif olması, sayaçların çalışması, iç tesisatların güvenli bulunması ve su ile atık su bağlantılarının kullanılabilir durumda olması.

Hafif çelik veya prefabrik evlerde montajın bitmesiyle resmî aboneliklerin tamamlanması farklı aşamalardır. Taşınma tarihinin belirlenmesinde yalnızca yapının teslim programına güvenilmemelidir.

Elektrik tesisatının enerjilendirilmesinden sonra gerekli teknik kontroller yetkili kişilerce yapılmalı, su tesisatında ise bağlantı noktaları ve olası kaçaklar incelenmelidir.

Zorunlu Deprem Sigortası da unutulmamalıdır. 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu kapsamında bulunan meskenlerin elektrik ve su aboneliği işlemlerinde geçerli poliçe kontrol edilir. Bu uygulama, yapının betonarme veya hafif çelik olmasından çok sigortanın yasal kapsamına girip girmediğine bağlıdır. Belirli köy yerleşik alanı yapıları gibi istisnalar bulunur. Ayrıntılar DASK'ın elektrik aboneliği uygulama esaslarında açıklanmaktadır.

Elektrik ve su aboneliği sürecinde en etkili önlem, altyapı uygunluğunu evin kurulmasından önce araştırmaktır. Arsa satın alınmadan veya üretim sözleşmesi kesinleştirilmeden önce ilgili dağıtım şirketinden ve su idaresinden bağlantı imkânı ile muhtemel teknik gereklilikler öğrenilmelidir.

Böylece müstakil evin yalnızca inşa edilebilir olması değil, tamamlandığında yasal ve güvenli biçimde kullanılabilecek altyapıya sahip olması da değerlendirilmiş olur.